ركعت دوم نخوانده است . و در اين فرع ممكن است گفته شود كه : مقتضاى بناء بر سه ترتيب آثار سه است ، و در ركعت سوم تشهد نيست . بلكه در فرع اول نيز ممكن است گفته شود به اثبات ركوع به تقريب اين كه معنى " إذا شككت بين الثلاث و الأربع ابن على الأربع " « 1 » وجوب بناء بر أربع است كه احتمال آن را مىدهد و آن أربع بعد الركوع است ، پس مقتضاى آن بناء بر أربع است على ما هي عليه من الوصف على فرضه . أ لا ترى أنه لو شك في أنه في أوائل سورة البقرة ، أو في أواخر سورة آل عمران ، و فرضنا أن الشارع ، قال : إذا شككت فابن على أنك في آل عمران ، معناه : ابن على أنك في آل عمران بحسب ما تحتمل ، و أنت تحتمل كونك في آل عمران في أواخره . هذا ، و التحقيق بطلان الصلاة في فرض السؤال ، لأنه إن أتى بالركوع يعلم بطلان صلاته من حيث أنه إما زاد الركوع ، أو نقص الركعة ، و إن لم يأت به يعلم أن صلاة الاحتياط لغو ، من حيث أنه إن كان هذه الركعة رابعة فلا حاجة إلى صلاة الاحتياط ، و إن كانت ثالثة فقد نقص الركوع و صلاته باطلة لا تنفعها الاحتياط . سؤال 135 [ علم اجمالى به اين كه يا قرائت كرده و ركوع نكرده يا ركوع كرده و قرائت را ترك كرده است ، علم اجمالى به ترك ركوع يا سجدتين علم اجمالى به ترك سجده ثانيه يا تشهّد ] هر گاه ايستاده ، يقين دارد كه يا قرائت اين ركعت را نخوانده ، يا ركوع را هنوز نكرده است ، به اين معنى كه اگر قرائت را إتيان كرده است قبل از ركوع است ، و اگر إتيان نكرده است بعد از ركوع است ، چه كند ؟ جواب : چون شك نسبت به هر دو [ در ] محل است ، و زيادى قرائت - من حيث هي - مضر نيست ، قرائت كند و ركوع كند . بلى ، اگر در نظير اين يقين كند كه يا ركوع اين ركعت را ترك كرده است ، يا سجدتين را ، نماز او باطل است ، چون اگر برگردد و هر دو را بياورد يقين مىكند به زيادى ركن ، و نمىتواند اقتصار كند بر سجدتين تنها ، چون از محل شك در ركوع نگذشته است . و اگر نشسته يقين مىكند كه يا سجده ثانيه را ترك كرده است و تشهد را به عمل آورده ، يا سجده ثانيه را به عمل آورده و هنوز تشهد را به عمل نياورده است ، هر دو را به عمل آورد و نمازش صحيح است ، چون تشهد را على اى حال بايد به جا آورد چه متروك آن باشد ، يا سجده . و شك دارد در سجده و محلش باقى است .

--> ( 1 ) . اين جمله در كتب اربعه و وسائل الشيعة نيامده بلكه مستفاد از رواياتى است ر . ك وسائل الشيعه ج 5 ، صفحه 317 .